Tây Ban Nha khép lại World Cup 2026 bằng chức vô địch hoàn toàn xứng đáng. Nhưng đó không phải điều đọng lại nhiều nhất. Giải đấu đầu tiên có 48 đội đã phơi bày những tranh cãi quanh cách điều hành của Chủ tịch FIFA Gianni Infantino, từ dấu ấn chính trị, quyền lực cho tới những quyết định khiến châu Âu ngày càng bất mãn.

Tây Ban Nha đã vô địch World Cup 2026 một cách xứng đáng

World Cup 2026 kết thúc bằng một kết cục hợp lý. Tây Ban Nha là đội bóng hay nhất giải. Họ lần lượt đánh bại Pháp ở bán kết và Argentina trong trận chung kết, tức vượt qua cả quán quân lẫn á quân World Cup 2022. Đội quân của Luis de la Fuente trẻ hơn, tốc độ hơn và sở hữu thứ bóng đá giàu tính tổ chức hơn bất kỳ đối thủ nào. Sau EURO 2024 là World Cup 2026, La Roja không còn là hiện tượng của một thế hệ, mà đã trở thành chuẩn mực mới của bóng đá hiện đại.

Đó là phần đẹp nhất của World Cup năm nay. Và, phần còn lại thuộc về… Gianni Infantino.

Suốt hơn một tháng trên đất Mỹ, người ta nói nhiều về FIFA hơn là những gì diễn ra trên sân cỏ. Và khi một kỳ World Cup khiến các quyết định của ban tổ chức được bàn luận nhiều chẳng kém chuyên môn, đó không phải tín hiệu tích cực.

Trường hợp Folarin Balogun là ví dụ rõ nhất. Theo truyền thông, án treo giò của tiền đạo tuyển Mỹ được hoãn sau sự can thiệp từ phía Tổng thống Mỹ, Donald Trump. FIFA không xác nhận có sự tác động chính trị. Nhưng điều khiến dư luận đặt dấu hỏi không nằm ở lời phủ nhận, mà ở chính sự xuất hiện quá dày đặc của Trump bên cạnh Infantino trong suốt giải đấu.

Infantino quá thân thiết với Tổng thống Mỹ Donald Trump

Quan hệ tốt với nước chủ nhà là điều bình thường. Thậm chí cần thiết. Nhưng khi ranh giới giữa hợp tác và ảnh hưởng trở nên mờ nhạt, FIFA tự đặt mình vào thế khó.

May cho Infantino là ĐT Mỹ chơi không đủ tốt để biến vụ Balogun thành một bê bối thể thao. Đội chủ nhà dừng bước trong thất vọng, và mọi nghi ngờ cũng vì thế lắng xuống. Chỉ là lắng xuống, chứ chưa bao giờ biến mất.

Thực ra, Balogun chỉ là một mảnh ghép nhỏ. Điều khiến bóng đá châu Âu bất mãn hơn nằm ở chiến lược mà Infantino theo đuổi suốt nhiều năm.

World Cup 2026 là kỳ World Cup đầu tiên có 48 đội. Số trận tăng từ 64 lên 104, tức nhiều hơn tới 40 trận. FIFA gọi đây là bước tiến của bóng đá toàn cầu.

Nhưng ai là người hưởng lợi? Châu Á được tăng suất. Châu Phi được tăng suất. CONCACAF cũng được tăng đáng kể số đại diện nhờ tư cách chủ nhà và cơ chế phân bổ mới.

Suốt cả giải đấu, thông tin "Messi là con nuôi FIFA" luôn được đồn thổi

Trong khi đó, châu Âu - nơi sở hữu phần lớn các nền bóng đá hàng đầu thế giới - gần như không được ưu ái tương xứng. Kết quả trên sân cỏ càng khiến nghịch lý ấy lộ rõ.

Ba trong bốn đội vào bán kết đều thuộc UEFA. Tây Ban Nha vô địch. Pháp vào bán kết. Anh giành hạng Ba. Ngoại lệ duy nhất là Argentina của Lionel Messi.

Nói cách khác, chất lượng chuyên môn vẫn nằm ở châu Âu. Nhưng quyền lực điều hành lại đang dịch chuyển theo hướng khác. Đó là điều mà La Gazzetta dello Sport gọi là "hệ thống Infantino".

Một hệ thống vận hành bằng hai nguồn lực. Tiền từ các quốc gia Ả Rập (Arabia), phiếu bầu từ châu Phi. Không phải ngẫu nhiên World Cup 2022 được tổ chức tại Qatar giữa mùa đông, buộc Champions League cùng hàng chục giải vô địch quốc gia châu Âu phải đảo lộn lịch thi đấu.

Cũng không phải ngẫu nhiên Saudi Arabia trở thành chủ nhà World Cup 2034, bất chấp nền bóng đá nước này vẫn chưa tạo được vị thế tương xứng trên bản đồ thế giới.

Với Infantino, Trung Đông mang đến nguồn tài chính khổng lồ. Châu Phi mang đến hàng chục lá phiếu trong các cuộc bầu cử FIFA. Đó là nền tảng quyền lực khó có liên đoàn nào đủ sức cạnh tranh.

Tiền đạo Balogun bị thẻ đỏ rồi lại được hoãn thi hành án treo giò là một trong những scandal ở giải đấu năm nay

Nhìn từ góc độ chính trị thể thao, chiến lược ấy hoàn toàn hợp lý. Nhưng nhìn từ góc độ phát triển bóng đá, câu chuyện lại khác.

Một giải đấu 104 trận đồng nghĩa với lịch thi đấu dày đặc hơn, thời gian nghỉ ít hơn và áp lực lớn hơn lên các cầu thủ vốn đã phải cày 60 đến 70 trận mỗi mùa ở cấp CLB.

Các đội tuyển châu Âu đóng góp phần lớn những ngôi sao cho World Cup, nhưng cũng là khu vực phải trả giá nhiều nhất vì sự quá tải. Đó là cái giá của một World Cup ngày càng "phình lớn".

Cuối cùng, La Gazzetta dello Sport tung ra cáo buộc khiến FIFA khó chịu nhất. Ngay trước trận chung kết, tờ báo thể thao số một Italia bất ngờ bị cắt giảm một nửa số thẻ tác nghiệp đã được xác nhận trước đó. FIFA khẳng định đây chỉ là sự điều chỉnh bình thường và không liên quan tới các bài viết chỉ trích Chủ tịch Infantino.

La Gazzetta dello Sport không tranh cãi. Họ chỉ đăng tải một câu: "Chúng tôi chấp nhận lời giải thích ấy, nhưng rất khó tin đây chỉ là sự trùng hợp ngẫu nhiên".

Một câu đủ để thấy khoảng cách giữa FIFA và truyền thông lúc này lớn đến mức nào. Không ai phủ nhận những gì Infantino làm được trong gần một thập kỷ qua. Doanh thu FIFA tăng mạnh. World Cup mở rộng. FIFA Club World Cup được nâng quy mô. Ảnh hưởng của FIFA trên phạm vi toàn cầu chưa bao giờ lớn như hiện tại.

Trong lễ trao cúp, Tổng thống Trump ở lại quá lâu, "chiếm sóng" của tân vương cũng khiến dự luận khó chấp nhận

Nhưng quyền lực càng lớn, trách nhiệm bảo vệ tính độc lập và sự minh bạch càng phải lớn hơn. Bởi World Cup chưa bao giờ chỉ là cuộc chơi của những lá phiếu, những hợp đồng thương mại hay các mối quan hệ chính trị.

Giá trị lớn nhất của giải đấu này luôn nằm ở niềm tin rằng mọi đội tuyển bước vào sân đều có cơ hội chiến thắng bằng thực lực, bằng công bằng. Tây Ban Nha đã làm được điều đó để trở thành nhà vô địch.

Câu hỏi là FIFA có còn giữ được niềm tin ấy hay không. Đó mới là điều đáng suy ngẫm nhất sau World Cup 2026.