Triều đại của Pep Guardiola ở Man City có thể chia thành 3 đế chế khác nhau: giai đoạn kiểm soát tuyệt đối với De Bruyne - David Silva, giai đoạn số 9 ảo không tiền đạo thực thụ và kỷ nguyên xoay quanh Haaland. Guardiola đã thành công trong việc tái tạo Man City 3 lần, nhưng thất bại ở lần thứ 4. 

Pep đã có 10 năm đầy thành công tại Man City

Khi Pep Guardiola đến Man City vào năm 2016, gần như không ai nghĩ ông sẽ còn ở lại đến năm 2026. Một thập kỷ gắn bó dường như là điều bất khả thi với vị HLV vốn chỉ quen ký các hợp đồng gia hạn từng năm tại Barcelona, nơi ông dường như còn cảm thấy hối tiếc vì ở lại năm thứ tư, trước khi rời Bayern Munich chỉ sau 3 mùa giải.

Guardiola chưa bao giờ được xem là mẫu HLV “xây dựng triều đại” như Sir Alex Ferguson hay Arsene Wenger. Ông là một nhà chiến thuật, một người ám ảnh bởi chi tiết, một HLV đến để tạo dấu ấn trong thời gian ngắn thay vì gắn bó lâu dài.

Thế nhưng đến hiện tại, Guardiola lại là HLV tại vị lâu nhất bóng đá Anh. Man City vẫn luôn đặt niềm tin vào ông và ngay trong giai đoạn sa sút nghiêm trọng đầu tiên ở sự nghiệp huấn luyện vào giữa mùa trước, CLB vẫn quyết định trao cho ông bản hợp đồng mới.

Và Guardiola cũng gắn bó với Man City theo cách khác hẳn Barcelona hay Bayern Munich, hai nơi từng khiến ông chịu nhiều áp lực. Tại Manchester, Guardiola dường như thực sự tận hưởng cuộc sống và công việc của mình.

Hệ quả của quãng thời gian kéo dài ấy là người hâm mộ được chứng kiến Guardiola xây dựng nhiều tập thể thành công khác nhau. Nếu Barcelona hay Bayern của ông tiến hóa dần theo thời gian, thì Man City lại trải qua những giai đoạn rõ ràng và riêng biệt. Guardiola thực chất đã tạo ra 3 đội hình vô địch khác nhau.

Tuy nhiên, trước khi thống trị Premier League, Guardiola buộc phải thích nghi. Nhiều người thường mô tả quãng thời gian đầu của ông tại Anh như một thành công tức thì, như thể ông ngay lập tức thay đổi cả nền bóng đá Anh chỉ sau một đêm. Nhưng thực tế không hoàn toàn như vậy. Ban đầu, Guardiola quá táo bạo.

Quyết định gây tranh cãi khi loại bỏ Joe Hart cuối cùng được chứng minh là đúng đắn về lâu dài, nhưng giải pháp thay thế đầu tiên của ông, Claudio Bravo, lại thất bại. Dù sở hữu kỹ năng chơi chân xuất sắc, Bravo gặp khó trước tính thể chất của bóng đá Anh và thống kê cản phá cũng rất tệ. Trong nửa sau mùa giải đầu tiên 2016/17, Guardiola thậm chí ưu tiên Willy Caballero vì khả năng tranh chấp và thể chất tốt hơn.

Guardiola cũng phải từ bỏ nhiều thử nghiệm ban đầu, bao gồm việc sử dụng hậu vệ trái thiên tấn công Aleksandar Kolarov ở vị trí trung vệ, yêu cầu các hậu vệ biên bó vào trung lộ như tiền vệ hay gạt hoàn toàn Yaya Toure khỏi đội hình. Hệ thống 4-3-3 quá thiên về kỹ thuật bị loại bỏ ở cuối mùa đầu tiên, thay vào đó là sơ đồ 4-2-3-1 thực dụng hơn với sự trở lại của Toure nhằm bổ sung kinh nghiệm và sức mạnh mà các cầu thủ thuần kỹ thuật không có.

Đáng chú ý, Guardiola bắt đầu nhấn mạnh tầm quan trọng của các tình huống cố định và bóng hai. Bóng đá Anh sau này chịu ảnh hưởng rất lớn từ Guardiola. Nhưng trong mùa giải đầu tiên ấy, chính Guardiola mới là người phải thích nghi với bóng đá Anh.

2017-2019: Cỗ máy 100 điểm

Trong hai mùa giải tiếp theo, Man City của Guardiola đạt đến đỉnh cao. Với Ederson trong khung gỗ, tốc độ của Kyle Walker và sự chắc chắn của Aymeric Laporte, Guardiola đủ tự tin để quay trở lại với kế hoạch A. Đó là một tuyến giữa giàu kỹ thuật hơn bất kỳ đội bóng nào có thể tưởng tượng.

Fernandinho trở thành tiền vệ trụ duy nhất phía sau Kevin De Bruyne và David Silva, hai “số 8 tự do” như cách De Bruyne mô tả. Cầu thủ người Bỉ mạnh mẽ với những đường tạt bóng, còn Silva tạo khác biệt bằng khả năng phối hợp tinh tế. Họ gần như tái định nghĩa vai trò tiền vệ tấn công hiện đại.

Man City kéo giãn đội hình đối thủ theo cả chiều ngang lẫn chiều dọc. Guardiola đi ngược xu hướng sử dụng các cầu thủ chạy cánh nghịch chân, thay vào đó để Leroy Sane và Raheem Sterling đá đúng cánh sở trường nhằm mở khoảng trống cho De Bruyne và Silva khai thác.

Mùa 2017/18, Man City giành 100 điểm, kỷ lục Premier League. Mùa sau họ “chỉ” giành 98 điểm, nhưng trong bối cảnh phải cạnh tranh với Liverpool 97 điểm của Jurgen Klopp, đó vẫn là chiến dịch phi thường.

2020-2022: Thời kỳ không tiền đạo

Sau mùa 2019/20 hụt hơi trước Liverpool, Guardiola tái tạo Man City bằng cách gần như loại bỏ vai trò trung phong truyền thống. Sergio Aguero dần bị hạn chế bởi chấn thương, còn Gabriel Jesus không phải mẫu tiền đạo săn bàn bùng nổ.

Man City bắt đầu chơi mà không có số 9 thực thụ. Ferran Torres, Riyad Mahrez, Bernardo Silva, Ilkay Gundogan, Sterling, De Bruyne hay Phil Foden đều từng đá cao nhất hàng công. Foden thậm chí có một trong những màn trình diễn “số 9 ảo” hay nhất thời Guardiola khi giúp Man City thắng Liverpool 4-1 tại Anfield.

Đội hình xuất phát của Guardiola ở chung kết Champions League mùa đó nổi tiếng vì… không có tiền vệ phòng ngự lẫn trung phong thực thụ. Dù thất bại trước Chelsea, đó vẫn là minh chứng rõ nét cho phiên bản Man City thứ hai dưới thời Guardiola.

2022-2024: Kỷ nguyên Haaland

Mọi thứ thay đổi khi Erling Haaland xuất hiện vào năm 2022. Haaland là mẫu trung phong vòng cấm thuần túy, hoàn toàn khác những gì Guardiola từng làm việc trước đây. Man City lập tức xây dựng toàn bộ hệ thống xoay quanh anh.

De Bruyne từ một cây săn bàn trở lại vai trò kiến thiết, còn Man City chia tay những cầu thủ thiên về chạy chỗ và ghi bàn như Gabriel Jesus hay Sterling để ưu tiên các chân chuyền phục vụ Haaland.

Ở hàng thủ, Guardiola cũng thay đổi triệt để khi sử dụng các trung vệ đá biên như Josko Gvardiol, Nathan Ake hay Manuel Akanji nhằm tăng khả năng tranh chấp tay đôi. John Stones được đẩy lên chơi như một “half-back” cực kỳ đặc biệt.

Man City vô địch Champions League năm 2023 và hoàn tất cú ăn ba lịch sử. Họ làm được điều đó bằng một đội hình mạnh về thể chất hơn, với những trung vệ cổ điển và một trung phong cổ điển, nhưng vẫn kiểm soát bóng áp đảo.

2024-2026: Guardiola không thể tạo ra phiên bản thứ tư

Đây có lẽ là lúc Guardiola nên dừng lại. Ông đã giành 4 chức vô địch Premier League liên tiếp, điều chưa HLV nào trong lịch sử bóng đá Anh làm được. Nhưng Guardiola tiếp tục ở lại, và đó là lúc vấn đề xuất hiện.

Khi mọi thứ đều xoay quanh Haaland, khả năng tái tạo chiến thuật của Guardiola bị hạn chế đáng kể. Haaland ghi bàn khủng khiếp với 112 bàn sau 132 trận Premier League, nhưng vẫn có thể đặt câu hỏi liệu anh có thực sự giúp Man City trở nên tốt hơn hay không.

Mùa trước khi Haaland đến, Man City ghi 99 bàn ở Premier League dù không có trung phong thực thụ. Sau khi Haaland gia nhập, họ ghi 94, 96, 72 và hiện tại là 76 bàn trước vòng cuối.

Man City cũng phòng ngự tệ hơn, thiếu kiểm soát hơn và không còn sự linh hoạt chiến thuật như trước. Nếu Haaland chơi dưới sức, thường không ai khác đứng ra tạo khác biệt.

Guardiola đã xây dựng 3 đội hình Man City vĩ đại gồm 2017-2019, 2020-2022 và 2022-2024. Nhưng ông không thể tạo ra thế hệ thứ tư, điều có lẽ đòi hỏi nhiều sự tiến hóa hơn, thay vì phụ thuộc quá lớn vào một cỗ máy săn bàn duy nhất.