Nhìn lại nhiệm kỳ IX của LĐBĐ Việt Nam (VFF), một trong những dấu ấn đáng chú ý là sự chuyển biến của hệ thống các giải bóng đá chuyên nghiệp quốc gia (V.League). Đằng sau những thay đổi ấy là cả một hành trình…

VAR là một trong những thay đổi quan trọng của V.League. Ảnh: Đức Cường

Từ những thay đổi mang tính bước ngoặt

Có một thời, nhắc đến V.League, người ta không chỉ nói về những cuộc đua vô địch hấp dẫn mà còn đề cập đến tranh cãi trọng tài, điều kiện sân bãi và những bất cập trong công tác tổ chức. Những vấn đề tồn tại qua nhiều mùa giải không thể giải quyết chỉ bằng quyết tâm hay những tuyên bố định hướng. Chúng đòi hỏi nguồn lực, giải pháp cụ thể và sự thay đổi trong tư duy quản trị.

Nhiệm kỳ IX của VFF chứng kiến những bước tiến đáng ghi nhận theo hướng ấy. Nếu thành tích của các ĐTQG phản ánh sức mạnh trên sân cỏ, thì sự chuyển mình của V.League cho thấy những thay đổi từ nền tảng bóng đá Việt Nam.

VAR giúp cho các quyết định của trọng tài đáng tin hơn. Ảnh: Đức Cường

Dấu mốc quan trọng xuất hiện ngày 27/7/2023, khi VAR lần đầu được áp dụng tại V.League trong trận Viettel gặp Hà Tĩnh. Từ 5 trận sử dụng VAR ở mùa giải 2023, công nghệ này từng bước được mở rộng, tiến tới áp dụng trong toàn bộ các trận đấu V.League mùa 2024/25.

Đằng sau bước tiến ấy là sự phối hợp giữa VFF, VPF và FIFA. Thông qua công tác đối ngoại, VFF tranh thủ nguồn hỗ trợ quan trọng từ FIFA, trong đó có hai xe VAR được bàn giao cho VPF năm 2024, nâng tổng số xe VAR lên bốn chiếc. FIFA còn hỗ trợ đào tạo nhân lực và chuẩn hóa quy trình vận hành theo tiêu chuẩn quốc tế.

Tuy nhiên, để công nghệ này thực sự đi vào đời sống bóng đá Việt Nam, vai trò của VPF đặc biệt quan trọng. Từ xây dựng kế hoạch, đào tạo, bố trí nhân sự đến điều phối thiết bị và bảo đảm điều kiện vận hành tại các sân vận động, VPF phải giải quyết hàng loạt bài toán kỹ thuật, tài chính và tổ chức.

Các trọng tài được hỗ trợ đáng kể từ VAR. Ảnh: Đức Cường

VAR không thể loại bỏ hoàn toàn tranh cãi, nhưng góp phần nâng cao chất lượng công tác trọng tài, tăng khả năng kiểm chứng các quyết định quan trọng và củng cố niềm tin vào tính công bằng của giải đấu. Đó cũng là minh chứng cho hiệu quả của mô hình phối hợp: VFF định hướng và huy động nguồn lực quốc tế, VPF tổ chức triển khai, còn các CLB tạo điều kiện để những tiêu chuẩn mới được áp dụng vào thực tế.

Khi V.League trở thành sản phẩm có giá trị hàng trăm tỷ đồng

Nếu VAR tạo bước ngoặt về công nghệ, hợp đồng bản quyền truyền hình với FPT Play đánh dấu bước tiến lớn trong khai thác thương mại bóng đá chuyên nghiệp Việt Nam.

Thỏa thuận kéo dài 5 mùa giải, từ năm 2023 đến 2027, bao gồm V.League, giải hạng Nhất và Cúp Quốc gia, được báo chí công bố có nguồn thu hơn 60 tỷ đồng mỗi năm, tương đương trên 300 tỷ đồng trong toàn bộ thời hạn hợp tác. Đây là mức tăng khoảng 20 lần so với nguồn thu bản quyền trước đó. Con số này không chỉ phản ánh giá trị thương mại ngày càng lớn của các giải đấu mà còn cho thấy sự chủ động của VPF trong tìm kiếm đối tác, đàm phán và khai thác tài sản bản quyền.

V.League có thêm nhiều sự đồng hành mới. Ảnh: Đức Cường

Bóng đá chuyên nghiệp muốn phát triển cần nguồn lực tài chính đủ mạnh và ổn định. Một giải đấu không thể nâng cấp chất lượng tổ chức, hình ảnh truyền hình hay công tác điều hành nếu chỉ phụ thuộc vào những nguồn thu ngắn hạn.

Vì thế, hợp đồng với FPT Play mang ý nghĩa vượt ra ngoài giá trị kinh tế. Thỏa thuận tạo điều kiện để VPF xây dựng kế hoạch dài hạn, nâng cao chất lượng sản phẩm và hỗ trợ hoạt động của hệ thống giải đấu.

Đặc biệt, sự hợp tác với đơn vị có năng lực công nghệ và phân phối nội dung số góp phần thay đổi cách đưa V.League đến với người hâm mộ. Các trận đấu được tiếp cận trên nhiều nền tảng, hình ảnh giải đấu được khai thác chuyên nghiệp hơn, qua đó tạo cơ hội phát triển thương hiệu cho các CLB và thu hút doanh nghiệp.

Ký kết tài trợ của mùa giải mới. Ảnh: Đức Cường

Thành công này cho thấy sự chuyển biến trong tư duy của VPF: từ đơn vị tổ chức thi đấu sang mô hình vừa điều hành, vừa phát triển giá trị thương mại của giải đấu. Khi V.League được nhìn nhận như một sản phẩm có giá trị, mỗi CLB cũng trở thành chủ thể tham gia xây dựng và gia tăng giá trị ấy.

Các CLB: Chủ thể của sự thay đổi

Sẽ không đầy đủ nếu chỉ nói về vai trò của VFF và VPF mà bỏ qua đóng góp ngày càng rõ nét của các CLB. Bởi chất lượng giải đấu không chỉ phụ thuộc vào năng lực BTC mà còn được quyết định bởi sự chuyên nghiệp của những đội bóng tham dự.

Trong nhiệm kỳ vừa qua, nhiều CLB chủ động đầu tư cải thiện mặt sân, hệ thống chiếu sáng, phòng thay đồ, khu kỹ thuật và trang thiết bị phục vụ thi đấu. Những khoản đầu tư ấy có thể không gây chú ý như việc chiêu mộ ngôi sao, nhưng tác động trực tiếp đến chất lượng chuyên môn, hình ảnh và trải nghiệm của người hâm mộ.

Hà Nội FC là một trong những đội bóng được đánh giá cao về sự chuyên nghiệp. Ảnh: Minh Tuấn

Mặt sân tốt giúp cầu thủ phát huy năng lực, giảm nguy cơ chấn thương. Sân vận động được chỉnh trang bài bản tạo điều kiện nâng cao chất lượng truyền hình. Các khu chức năng đạt tiêu chuẩn không chỉ đáp ứng yêu cầu tổ chức mà còn thể hiện tư duy chuyên nghiệp của CLB. Đáng ghi nhận hơn, nhiều đội bóng đã thay đổi nhận thức về trách nhiệm đối với giải đấu. CLB không chỉ tham gia để cạnh tranh thành tích mà còn phải đáp ứng những yêu cầu chung về cơ sở vật chất, tổ chức, tài chính và hình ảnh.

Chính sự đồng hành ấy giúp chủ trương của VFF và VPF đi vào thực tiễn. VAR không thể vận hành hiệu quả nếu thiếu sự phối hợp từ các sân vận động. Chất lượng truyền hình khó được nâng cao nếu cơ sở vật chất không đáp ứng yêu cầu. Một giải đấu muốn thu hút tài trợ và khán giả phải bắt đầu từ sự chuyên nghiệp của từng CLB.

Quá trình chuyển đổi đang diễn ra theo hướng các thành viên cùng chia sẻ trách nhiệm và lợi ích. VPF nâng cao chất lượng điều hành, các CLB đầu tư đáp ứng tiêu chuẩn, còn giá trị thương mại và sức hấp dẫn của giải đấu có điều kiện phát triển.

CLB Ninh Bình giành hết các giải thưởng quan trọng của tháng 9 V.League 2026/27. Ảnh: Đức Cường

Dĩ nhiên, chênh lệch về tiềm lực tài chính và cơ sở vật chất giữa các đội bóng vẫn là thách thức. Nhưng việc ngày càng nhiều CLB chú trọng đầu tư dài hạn cho thấy nhận thức về bóng đá chuyên nghiệp đang có những chuyển biến tích cực.

Dấu ấn của sự đồng hành

Một thay đổi quan trọng khác trong nhiệm kỳ IX là việc chuyển hệ thống thi đấu chuyên nghiệp sang lịch mùa giải vắt qua hai năm, bắt đầu từ mùa 2023/24, nhằm đồng bộ hơn với lịch thi đấu của AFC.

Đây không đơn thuần là điều chỉnh thời gian mà còn tác động đến kế hoạch chuẩn bị lực lượng, hợp đồng cầu thủ và tổ chức thi đấu. Để thực hiện sự chuyển đổi ấy, cần có sự thống nhất giữa VFF, VPF và các CLB, bởi mọi thay đổi của hệ thống giải đấu đều ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động của đội bóng. Sự phối hợp trong quá trình triển khai cho thấy vai trò của công tác quản trị và khả năng dung hòa lợi ích giữa các thành viên.

Nhìn tổng thể, những chuyển biến của V.League trong nhiệm kỳ IX không phải thành quả của riêng một tổ chức hay cá nhân. Đó là kết quả của một hệ thống cùng vận động, trong đó VFF giữ vai trò định hướng, xây dựng quan hệ và huy động nguồn lực; VPF thể hiện năng lực điều hành, khai thác thương mại và tổ chức thực hiện; còn các CLB trực tiếp đầu tư, nâng cấp điều kiện tạo nên chất lượng giải đấu.

Sân cỏ ngày càng được các CLB xem trọng hơn. Ảnh: Đức Cường

Sự phân công ấy phản ánh tư duy quản trị phù hợp với bóng đá hiện đại. VFF không thể làm thay đơn vị tổ chức giải đấu, VPF không thể thay các CLB đầu tư toàn bộ cơ sở vật chất, còn đội bóng cũng khó phát triển bền vững nếu thiếu hệ thống thi đấu chất lượng và nguồn lực ổn định. Điều cần thiết là mỗi chủ thể thực hiện tốt vai trò của mình, đồng thời cùng hướng đến mục tiêu chung.

Sau 4 năm, bóng đá chuyên nghiệp Việt Nam vẫn còn những vấn đề phải giải quyết, từ năng lực tài chính của các CLB đến chất lượng cơ sở vật chất và sức hút thương mại. Nhưng sự xuất hiện của VAR, hợp đồng bản quyền hàng trăm tỷ đồng và những khoản đầu tư ngày càng rõ nét từ các đội bóng đã tạo ra nền tảng quan trọng.

Nếu thành tích của các ĐTQG là thước đo sức mạnh bóng đá Việt Nam ở đấu trường quốc tế, thì sự chuyển mình của V.League chính là thước đo chất lượng và sức sống của nền bóng đá ấy từ bên trong. Đó cũng là dấu ấn đáng ghi nhận của nhiệm kỳ IX VFF: không chỉ hướng đến những chiến thắng trước mắt mà còn tạo điều kiện để cả hệ thống bóng đá chuyên nghiệp cùng thay đổi, đầu tư và nâng cao giá trị.

Trận đấu giữa CAHN vs Hà Nội là cuộc so tài hấp dẫn nhất của V.League 2026/27. Ảnh: Minh Tuấn

Bởi một nền bóng đá muốn vươn tầm không thể chỉ trông chờ vào những thế hệ cầu thủ tài năng. Nó cần một giải đấu đủ mạnh, bộ máy điều hành chuyên nghiệp và những CLB có khát vọng phát triển bền vững.

Thành công của nhiệm kỳ không chỉ nằm ở những gì V.League đã thay đổi, mà còn ở việc VFF, VPF và các CLB đang từng bước hình thành cách làm bóng đá chuyên nghiệp hơn, nơi sự phát triển của mỗi thành viên góp phần tạo nên sức mạnh chung của cả hệ thống.